کشت و برداشت زعفران

کشت و برداشت زعفران

۱۶ تیر, ۱۳۹۴ - واحد فروش

ابتدا از نحوه کاشت زعفران شروع می کنیم و از انتخاب زمین مناسب کشت زعفران و مباحث دیگر صحبت می کنیم و آبیاری زعفران و زمان برداشت زعفران هم بررسی می کنیم.

زعفران از جمله گیاهانی است كه ازدیاد آن از طریق پیاز ( كُرم ) صورت می گیرد. به لحاظ این كه پس از كاشت اولیه مدت ۷ – ۱۰ سال متوالی محصول می دهد، مرحله کشت زعفران منحصراً در سال اول انجام می گیرد و طی سال های بعد تنها عملیات مربوط به مراحل داشت و برداشت زعفران اجرا می شود.خاك مساعد معمولاًَ شنی رسی بعلاوه مقداری كود حیوانی (۲ تا ۳ هفته قبل از كاشت ۲۵ تا ۳۰ تن در هكتار) می باشد.

نحوه کاشت زعفران
نحوه کاشت زعفران

زعفران از جمله محصولات صادراتی کشاورزی ایران است. که در وضعیت اقتصادی و اجتماعی زعفران کاران که عمدتاً که جزء مناطق خشک و کم باران است، تأثیر قابل توجهی دارد. بیشترین زعفران ایران در مناطق خراسان رضوی و جنوبی تولید می شود. عواملی که باعث شده کشت زعفران در این مناطق مرسوم باشد یکی نیاز داشتن به آب کم، باعث ایجاد شغل شده و از مهاجرت جلوگیری می کند. عامل دیگر قیمت بالای زعفران است که درامد خوبی نصیب کشاورزان میکند.

کاشت زعفران

زعفران گیاهی است در مناطقی که دارای زمستان ملایم و تابستان گرم و خشک است به خوبی می روید. مقاومت زعفران در مقابل سرما زیاد بوده و از ۱۰- درجه تا ۱۵- درجه وبعضاً تا ۲۰- درجه را تحمل می کند. ولی وجود یک پاییز خنک، بدون یخبندان و بدون بارندگی برای گلدهی و برداشت محصول لازم است.

خاک مناسب کاشت زعفران

چون زعفران مدت زیادی یعنی ۹-۸ سال در زمین می ماند. خاک زمین باید متوسط تا نیمه سنگین و با زهکشی خوب و مناسب باشد. بنابراین بهترین خاک، لومی یا رسی شنی محسوب می شود. PH خاک زعفران باید بین ۸-۷ باشد. زمین زعفران نباید دارای قلوه سنگ،علف های هرز، شور و فقیر باشد.

کاشت زعفران
کاشت زعفران

انتخاب پیاز

جهت کاشت زعفران باید پیازهایی بالاتر از ۸ گرم انتخاب نمود. زیرا پیازهای درشت تر نه تنها در سال اول عملکرد خوبی دارند، بلکه در سال های آتی از طریق بچه زایی بیشتر ظرفیت گلدهی زمین را افزایش می دهند. از زمان کندن پیاز از مذرعه مادر هر چه زودتر کشت گردد بهتر است. پیاز انتخابی باید جوان، عاری از آفات، امراض و بدن زخم و خراشیدگی باشد.

زمان کاشت زعفران

بهترین زمان کاشت پیاز زعفران با توجه به مراحل رشد آن، خرداد ماه است. چون در این زمان پیازها خواب هستند و در زمین کاشت شوند در سال اول محصول خوب تولید می شود ولی در شهریور ماه و مهر ماه هم کشت زعفران صورت می گیرد ولی تولید زعفران در اولین سال کاهش خواهد یافت. در ادامه نحوه کاشت زعفران را توضیح می دهیم.

عملیات کاشت زعفران

کشت زعفران
کشت زعفران

نحوه کاشت زعفران به این صورت است که برای کاشت پیاز شیارهایی به عمق  ۲۵-۲۰ سانتی متر و به فواصل ردیفی ۳۰-۲۵ سانتی متر تهیه وپیازها را به فواصل ۸-۵ سانتی متر و با تراکم ۸۰-۵۰ پیاز در هر متر مربع داخل شیار ها قرار می دهند. پس پیازها را با خاک می پوشانند. که پیاز ها حداقل به عمق ۲۰ سانتی متر زیر خاک باشند. که در زمستان از سرما و تابستان از گرما محافظت شوند. پس در کشت زعفران اجرا موارد بالا لازم است.

آبیاری زعفران

باتوجه به نوع آب و هوای منطقه از اواسط مهر ماه تا دهه اول آبان ماه آبیاری زعفران شروع می شود. باتوجه به این که عمل آبیاری باعث تحریک شده و گیاه زعفران را از خواب بیدار می کند، آب اول باید با دقت انجام شود. آب اول باید زمانی انجام شود که اول گلها و بعد برگ های زعفران ظاهر شوند. پس از آبیاری ۲۰-۱۵ روز طول می کشد تا گلها ظاهر شوند.

بعد از اتمام گلدهی آب دوم را به زعفران می دهند. که معمولا ۴۰ روز بعد از آب اول انجام می شود. آب سوم در اواخر دیماه یا اوایل اسفند ماه انجام می شود. آب چهارم نیمه دوم اسفند یا اوخر آن صورت می گیرد. و آب پنجم( زرد آب ) قبل از زرد شدن علف های زعفران انجام می شود.

زمان برداشت زعفران

برداشت زعفران
برداشت زعفران

معمولاً در اواسط پاییز انجام می شود و روش متداول برداشت آن دستی است. پس از نخستین آبیاری گیاه زعفران شروع به رشد می كند. در جنوب خراسان گلهای زعفران غالباً از اوائل آبان تا اوائل آذر ظاهر می شود و به محض پیداشدن اولین گلها در مزرعه، برداشت محصول آغاز می شود. زمان برداشت زعفران بستگی به شرایط محیطی و زراعی دارد. عملیات برداشت گل در یك مزرعه حداكثر ۲۰ روز به طول می انجامد.

طرز و موقع چیدن گلها

برداشت زعفران با دست انجام می گیرد. عمر متوسط گلها در صورتی که چیده نشوند حدود سه روز است. بهترین موقع برداشت گل به منظور مرغوبیت زعفران صبح زود و به صورت غنچه انجام می شود که بصورت غنچه ماندگاری بیشتری دارند و حمل و نقل آن اسان تر است.

 

جابجایی و حمل و نقل زعفران

در زمان برداشت زعفران هنگام جابجایی و حمل و نقل گل زعفران بایستی موارد زیر را رعایت نمود.

  • جابجایی گل زعفران باید به گونه ای باشد كه گل ها از صدمه مكانیكی و آلودگی های محیط حفظ شوند.
  • از انباشتگی بیش از اندازه و فشرده شدن گل در هنگام جابجایی و ترابری جلوگیری شود.
  • ظروف حمل گل باید به صورتی روی هم قرار گیرد تا از واردشدن صدمه مكانیكی به گل جلوگیری شود.
  • در صورت طولانی بودن زمان حمل و نقل، جهت مصونیت گل در برابر نور و آلودگی ، از پوشش مناسب بر روی گلها استفاده شود.

باز کردن گل زعفران

زمان برداشت زعفران
زمان برداشت زعفران

به این ترتیب است که گلهای زعفران  با ناخن شکافته و میله سفید رنگ به همراه کلاله سه شاخه ای  از درون گل بیرون می کشند.جداسازی هرچه سریعتر زعفران در بهبود كیفیت محصول تولیدی موثر است و بهترین دما برای نگهداری كلاله ها در فاصله زمانی جداسازی تا خشك كردن، دمای یخچال می باشد.

جداسازی بصورت سرگل (نگین)، پوشال و کلاله و خامه با هم باشد، انجام می شود. اگر کلاله و خامه با هم باشند و آنها را در یک جهت روی هم بچینیم بطوریکه خامه روی هم و کلاله روی هم قرار گیرند به آن زعفران دسته می گویند.

خشک کردن

زعفران تازه را برای نگهداری طولانی تر باید خشك نمود. روش خشك كردن تعیین كننده كیفیت و ارزش نهایی زعفران می باشد. عطر خاص زعفران در هنگام خشك كردن در اثر هیدرولیزشدن تركیبات پیكروكروسین ( عامل طعم زعفران ) و آزاد كردن سافرانال (عامل عطر زعفران) تولید می گردد.

خشک کردن زعفران
خشک کردن زعفران
  • روش سنتی ایرانی، مستلزم خشك كردن زعفران در سایه و یا اتاق گرم و خشك برای حدود ۸ تا ۱۲ روز می باشد. در این روش امكان رشد و تكثیر میكروارگانیزم ها و افزایش آلودگی و همچنین كاهش قدرت رنگدهی در اثر فعالیت آنزیم ها، بدلیل طولانی بودن زمان خشك كردن، وجود دارد.
  • روش اسپانیایی، زعفران بر روی الكی با شبكه توری ابریشمی و تحت دمای متوسطی حدود C° ۵۰ – ۶۰ برای مدت ۳۰ تا ۶۰ دقیقه حرارت غیر مستقیم قرار داده می شود. در این روش رنگ بیشتری نسبت بروش سنتی ایرانی و یا خشك كردن در هوای آزاد، ظاهر می شود و احتمال آلودگی قارچی محدود می گردد.

زعفران بصورتهای مختلفی دربازار ارائه می گردد:

  • زعفران سرگل
  • زعفران دسته
  • زعفران پوشالی
  • پودر زعفران

نگهداری زعفران: پس از خشك كردن و سرد نمودن، زعفران را داخل ظروف مناسب قرار می دهند. زعفران ممكن است در ظروف شیشه ای، پاكتهای پلی اتیلنی (L.D)، قوطی های پلی اتیلنی (H.D) و یا پاكتهای آلومینیومی لایه دار بسته بندی شود. زعفران باید پس از بسته بندی برای جلوگیری از فشرده شدن داخل كارتن قرار گیرد و هنگام ترابری در جعبه های چوبی یا فلزی گذاشته شود.

هنگام خرید زعفران به بسته بندی آن توجه لازم داشته باشید و از علامت استاندارد و بهداشتی بودن آن مطمئن شوید.

 

برچسب‌ها: , , , , , , , , , , ,

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *